Pożytki pszczele

Drzewa

Jarząb pospolity (Sorbus aucuparia) 

to drzewo liściaste z rodziny różowatych, występujące powszechnie w Polsce, cenione za białe kwiaty w maju-czerwcu, które dostarczają pszczołom nektaru i pyłku w okresie wiosennym. Dorasta do 10–15 m, toleruje ubogie gleby, stanowisko słoneczne; mrozoodporny, sadź w lasach mieszanych lub na skrajach pól.

• Wydajność miodowa niska 20-60 kg/ha, nektar z płaskich kwiatostanów daje miód o lekko gorzkim posmaku. 

• Wydajność pyłkowa średnia 15-40 kg/ha, pyłek biały, wartościowy dla czerwiu w drugiej połowie wiosny.

Ewodia hupejska (Tetradium daniellii) 

to drzewo ozdobne z rodziny rutowatych, pochodzące z górskich rejonów Chin, cenione w pszczelarstwie za późne kwitnienie w sierpniu-wrześniu, przyciągające pszczoły dzięki białym, pachnącym kwiatom w baldachach. Dorasta do 10–20 m w Polsce (w Chinach do 30 m), toleruje różne gleby, preferuje słońce; mrozoodporna, ale młode rośliny wymagają ochrony, sadź w ogrodach lub przy pasiekach. 

• Wydajność miodowa wysoka 200-400 kg/ha, Jest szczególnie wartościowa jako pożytek jesienny.

• Wydajność pyłkowa średnia 30-60 kg/ha, wspierająca pyłkiem rozwój rodzin pszczełych pod koniec sezonu. Kwiaty są jednopienne, co ułatwia dostęp owadom.

Surmia, Katalpa (Catalpa) 

to drzewo ozdobne z rodziny trędownikowatych, pochodzące z Ameryki Północnej, cenione za białe kwiaty w lipcu-sierpniu dostarczające pszczołom nektaru i pyłku w środku lata.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–500 kg/ha dzięki obfitym, białym kwiatom w lipcu-sierpniu, bogatym w nektar; miód jasny, o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa bardzo dobra, około 40–80 kg/ha; pyłek jasny, obfity, kluczowy dla budowania sił rodzin pszczelich w środku lata.

Kasztanowiec zwyczajny (Aesculus hippocastanus) 

to popularne drzewo ozdobne z rodziny mydleńcowatych, kwitnące w maju-czerwcu efektownymi białymi wiechami, cenione przez pszczelarzy za nektar i pyłek wczesnym latem. Dorasta do 25–30 m, lubi gleby gliniaste i słoneczne stanowiska; mrozoodporny, sadź w parkach lub na obrzeżach pasiek. 

• Wydajność miodowa wysoka 100–300 kg/ha, w dobrych warunkach nawet do 500 kg/ha; nektar łatwo dostępny, miód jasny o lekko gorzkim posmaku.

• Wydajność pyłkowa średnia 20-50 kg/ha, pyłek żółtawy, obfity, wspiera rozwój rodzin pszczelich wiosną.

Klon jawor (Acer pseudoplatanus) 

to drzewo liściaste z rodziny mydleńcowatych, popularne w Polsce za wczesnowiosenny pożytek kwiatowy w kwietniu-maju, ceniony przez pszczelarzy. 

• Wydajność miodowa niska 10-50 kg/ha, nektar wydzielany krótko, głównie w ciepłe dni, daje miód o specyficznym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka 50-100 kg/ha dzięki obfitym, żółto-zielonym kwiatom w zwisających wiechach; kluczowy pyłek wczesną wiosną dla budowania rodzin.

Klon polny (Acer campestre) 

to drzewo liściaste z rodziny mydleńcowatych, cenione w pszczelarstwie za wczesnowiosenny pożytek kwiatowy w kwietniu-maju, dostępny nawet w chłodniejszych warunkach. Dorasta do 10–15 m, toleruje gleby ubogie i suche, stanowiska słoneczne; mrozoodporny, idealny na żywopłoty i obrzeża pól. 

• Wydajność miodowa niska 20-60 kg/ha, nektar wydzielany obficie, ale krótko, daje miód o lekkim, przyjemnym smaku. 

• Wydajność pyłkowa średnia 30-70 kg/ha, pyłek żółtawy, drobny, kluczowy dla początkowego rozwoju rodzin pszczelich wiosną.

Klon pospolity (Acer platanoides) 

znany też jako klon zwyczajny, to drzewo liściaste z rodziny mydleńcowatych, cenione w pszczelarstwie za wczesnowiosenny pożytek kwiatowy w kwietniu-maju, dostępny nawet w chłodne dni. Dorasta do 25-30 m, toleruje różne gleby, preferuje stanowiska słoneczne, mrozoodporny, sadź w lasach mieszanych lub na obrzeżach. 

• Wydajność miodowa średnia 20-80 kg/ha, nektar z żółto-zielonych kwiatów w baldachogronach daje miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka 40-100 kg/ha, pyłek obfity, wspiera rozwój rodzin pszczelich na początku sezonu.

Lipa drobnolistna (Tilia cordata) 

to najważniejsze drzewo miododajne w Polsce, kwitnące w czerwcu-lipcu żółtawymi, pachnącymi kwiatami obfitymi w nektar i pyłek. 

• Wydajność miodowa bardzo wysoka 400-1000 kg/ha, jedna z najlepszych w Europie; daje ceniony miód lipowy o leczniczych właściwościach

• Wydajność pyłkowa średnia 50-120 kg/ha, pyłek żółty, odżywczy, wspiera rozwój pszczół w szczycie sezonu.

Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos) 

to drzewo liściaste z rodziny ślazowatych, cenione w pszczelarstwie za nektar i pyłek dostępne w czerwcu-lipcu, nieco wcześniej niż u lipy drobnolistnej. 

• Wydajność miodowa wysoka 200-500 kg/ha, nieco niższa niż u lipy drobnolistnej, ale wciąż wysoka; daje aromatyczny miód lipowy.

• Wydajność pyłkowa średnia 30-70 kg/ha, wartościowy żółty pyłek wspomagający rozwój pszczół w lecie.

Lipa krymska (Tilia euchlora) 

to ozdobne drzewo liściaste z rodziny ślazowatych, hybryda lipy drobnolistnej i lipy kaukaskiej (Tilia dasystyla), kwitnąca w lipcu żółtymi kwiatami miododajnymi. Dorasta do 15–20 m, lubi gleby żyzne, stanowiska słoneczne; odporna na mszyce i zanieczyszczenia, idealna do miast i parków. 

• Wydajność miodowa wysoka 300-700 kg/ha, ceniona za późny pożytek letni dający aromatyczny miód.

• Wydajność pyłkowa średnia 40-80 kg/ha, pyłek żółty, odżywczy dla pszczół w szczycie lata

Lipa węgierska (Tilia tomentosa) 

to drzewo ozdobne z rodziny ślazowatych, pochodzące z południowo-wschodniej Europy, uprawiane w Polsce za srebrzyste liście i późne kwitnienie w lipcu-sierpniu, atrakcyjne dla pszczół. Dorasta do 20–30 m, toleruje suszę i zanieczyszczenia, preferuje stanowiska słoneczne; mrozoodporna, sadź w parkach lub na obrzeżach. 

• Wydajność miodowa wysoka 300-800 kg/ha, dzięki pachnącym, żółtawym kwiatom; daje wysokiej jakości miód o intensywnym aromacie.

• Wydajność pyłkowa średnia 40-90 kg/ha, pyłek obfity i odżywczy, wspiera rodziny pszczele w późnym lecie

Robinia akacjowa (Robinia pseudoacacia) 

znana też jako grochodrzew akacjowy lub fałszywa akacja (nie mylić z prawdziwą akacją z rodzaju Acacia). Dorasta do 15–25 m, toleruje ubogie, suche gleby, stanowisko słoneczne; mrozoodporna, ale inwazyjna – sadź z umiarem na obrzeżach. 

• Wydajność miodowa wysoka 400-1200 kg/ha, nektar łatwo dostępny, daje krystalizujący powoli, jasny miód o delikatnym smaku

• Wydajność pyłkowa średnia 10-30 kg/ha, pyłek biały, mniej obfity niż nektar, ale wartościowy dla pszczół.

Wierzba (Salix) 

to rodzaj drzew i krzewów z rodziny wierzbowatych, obejmujący ok. 450 gatunków, z których najważniejsze miododajne w Polsce to wierzba iwa (Salix caprea), wierzba biała (Salix alba) i wierzba szara (Salix cinerea). Są kluczowym wczesnowiosennym pożytkiem (marzec-kwiecień), nawet w niskich temperaturach. 

• Wydajność miodowa średnia 50-200 kg/ha, nektar z kwiatów kotkowatych daje jasny miód wczesnowiosenny.

• Wydajność pyłkowa bardzo wysoka 100-400 kg/ha, pyłek żółty, obfity, kluczowy dla stymulacji rodzin pszczelich po zimie.

Śliwa domowa (Prunus domestica) 

to drzewo owocowe z rodziny różowatych, cenione w pszczelarstwie za kwietniowo-majowy pożytek z białych kwiatów o przyjemnym zapachu, wspomagający rozwój rodzin po wiośnie. Dorasta do 5–12 m, wymaga gleb żyznych, słonecznych stanowisk; samopłodna lub częściowo, sadź w sadach i na obrzeżach.

• Wydajność miodowa średnia 50-150 kg/ha, nektar łatwo dostępny w ciepłe dni, daje jasny miód o owocowym posmaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka do 30-80 kg/ha, pyłek biały lub jasnożółty, obfity, kluczowy dla czerwiu wczesną wiosną

Krzewy

Berberys (Berberis) 

to popularny krzew ozdobny z rodziny berberysowatych, kwitnący w maju żółtymi kwiatami, ceniony przez pszczelarzy za wczesnowiosenny nektar i pyłek.

• Wydajność miodowa średnia 30-40 kg/ha, kwiaty bogate w nektar dają jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa niska 10-20 kg/ha, wspiera rozwój rodzin wczesną wiosną.

Czeremcha zwyczajna (Prunus padus) 

to drzewo lub krzew z rodziny różowatych, kwitnące w kwietniu-maju białymi, pachnącymi kwiatami w gronach, cenione w pszczelarstwie za wczesnowiosenny pożytek. 

• Wydajność miodowa średnia 40-100 kg/ha, nektar z kwiatów daje jasny miód o specyficznym, migdałowym aromacie.

• Wydajność pyłkowa wysoka 20-60 kg/ha, pyłek biały, obfity, kluczowy dla stymulacji rodzin pszczełych po zimie.

Głóg dwuszyjkowy (Crataegus oxyacantha) 

to ciernisty krzew lub małe drzewo z rodziny różowatych, kwitnące w maju białymi kwiatami w płaskich baldachach, cenione w pszczelarstwie za wiosenny pożytek. 

• Wydajność miodowa średnia 50-150 kg/ha, nektar łatwo dostępny daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka 20-60 kg/ha, pyłek biały, obfity z kwiatów o 2–3 szyjkach słupka, wspiera rozwój rodzin wczesnym latem.

Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna) 

to ciernisty krzew lub małe drzewo z rodziny różowatych, kwitnące w maju-czerwcu białymi kwiatami w płaskich baldachach, cenione w pszczelarstwie za wiosenno-letni pożytek nektarowy i pyłkowy

• Wydajność miodowa średnia 40-120 kg/ha, nektar obfity daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia 20-50 kg/ha, pyłek biały, z kwiatów o 5 płatkach i licznym pręcikach, wspiera rozwój rodzin wczesnym latem.

Kłokoczka południowa (Staphylea pinnata) 

to ozdobny krzew z rodziny kłokoczkowatych, kwitnący w maju białymi kwiatami w zwisających gronach, ceniony za wczesnowiosenny pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa niska 20-50 kg/ha, kwiaty pachnące, nektar dostępny dla owadów w chłodne dni.

• Wydajność pyłkowa średnia 10-30 kg/ha, pyłek z obupłciowych kwiatów wspiera rozwój rodzin wczesną wiosną.

Kruszyna pospolita (Rhamnus frangula) 

to krzew z rodziny szakłakowatych, kwitnący od maja do lipca drobnymi, białozielonymi kwiatami, ceniony w pszczelarstwie za długi okres pożytkowy. 

• Wydajność miodowa niska 20-60 kg/ha, nektar z kwiatów w kątach liści daje jasny miód o neutralnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia 10-40 kg/ha, pyłek obfity z obupłciowych kwiatów wspiera rodziny pszczele przez całe lato.

Ligustr pospolity (Ligstrum vulgare) 

to gęsty krzew z rodziny oliwkowatych, popularny na żywopłoty, kwitnący od czerwca do sierpnia drobnymi, białymi, pachnącymi kwiatami w wiechach, ceniony przez pszczelarzy za długi okres pożytkowy.

• Wydajność miodowa niska 20-50 kg/ha, nektar daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia 10-30 kg/ha, pyłek obfity z kwiatów obupłciowych wspiera rodziny pszczele latem.

Malina właściwa (Rubus idaeus) 

to krzewinka z rodziny różowatych, kwitnąca w maju-czerwcu białymi lub różowymi kwiatami, ceniona w pszczelarstwie za wczesnowiosenny nektar i pyłek. 

• Wydajność miodowa średnia 50-150 kg/ha; nektar łatwo dostępny daje jasny miód malinowy o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia 20-60 kg/ha, pyłek biały, obfity, wspiera rozwój rodzin pszczelich wiosną.

Porzeczka czarna (Ribes nigrum) 

to popularny krzew owocowy z rodziny agrestowatych, kwitnący w kwietniu-maju drobnymi, zielonkawymi lub czerwonawymi kwiatami w zwisających gronach, ceniony za wczesnowiosenny pożytek nektarowy i pyłkowy.

• Wydajność miodowa niska 20-60 kg/ha, nektar z kwiatów daje jasny miód o delikatnym, owocowym posmaku.

• Wydajność pyłkowa niska 10-40 kg/ha, pyłek obfity, wspiera stymulację rodzin pszczelich na początku sezonu.

Róża (Rosa) 

to rodzaj krzewów ozdobnych i owocowych z rodziny różowatych, obejmujący setki gatunków i odmian, kwitnących od maja do jesieni białymi, różowymi lub czerwonymi kwiatami, cenionych w pszczelarstwie za długi okres pożytkowy.

• Wydajność miodowa średnia, 20–100 kg/ha; nektar z kwiatów daje jasny miód różany o subtelnym aromacie.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 10–40 kg/ha; pyłek obfity z pręcików, wspiera rodziny pszczele przez całe lato.

Śnieguliczka biała (Symphoricarpos albus) 

to ozdobny krzew z rodziny przorzeczkowatych, kwitnący od końca maja do czerwca drobnymi, białymi, dzwonkowatymi kwiatami w gronach, ceniony jako pożytek po akacji.

• Wydajność miodowa wysoka, 90–190 kg/ha dla gęstych szpalerów; nektar stały w ciągu dnia zapobiega rabunkom po akacji.

• Wydajność pyłkowa niska, 2–8 kg/ha; pyłek ograniczony, ale dostępny dla pszczół.

Pnącza

Bluszcz pospolity (Hedera helix) 

to wiecznie zielone pnącze z rodziny araliowatych, kwitnące późno latem (sierpień-październik) drobnymi, kremowymi kwiatami w baldachach, cenione w pszczelarstwie za jesienny pożytek nektarowy i pyłkowy.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 50–150 kg/ha; nektar intensywnie wydzielany w ciepłe dni daje ciemny miód o korzennym aromacie.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–50 kg/ha; pyłek obfity wspiera przygotowanie rodzin do zimowli.

Wiciokrzew pospolity (Lonicera xylosteum) 

to krzew z rodziny przewiertniowatych, kwitnący w maju-czerwcu żółtawymi lub kremowymi kwiatami zebranymi po dwa, ceniony za wczesnowiosenny pożytek nektarowy i pyłkowy.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–50 kg/ha; nektar z kwiatów daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 10–30 kg/ha; pyłek obfity wspiera rozwój rodzin pszczelich wiosną.

Winobluszcz trójklapowy (Parthenocissus tricuspidata) 

to dekoracyjne pnącze z rodziny winoroślowatych, kwitnące w czerwcu-lipcu niepozornymi, zielonkawymi kwiatami w baldachach, cenione za letni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 30–80 kg/ha; obficie nektaruje w ciepłe dni, wspiera rodziny w środku lata.

Rośliny zielne

Brodawnik jesienny (Leontodon autumnalis) 

to pospolita bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca od czerwca do października żółtymi koszyczkami, ceniona jako późny pożytek dla pszczół na łąkach i przydrożach.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 10–40 kg/ha; nektar z koszyczków wspiera pszczoły jesienią.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 15–50 kg/ha; pyłek żółty, obfity z kwiatów języczkowych, kluczowy dla zimowli.

Chaber bławatek (Centaurea cyanus) 

to pospolita roślina z rodziny astrowatych, tradycyjnie występująca jako chwast w zbożach, obecnie uprawiana jako roślina miododajna, kwitnąca od czerwca do września niebieskimi lub fioletowymi koszyczkami.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 300–400 kg/ha (do 350 kg/ha w czystej uprawie); nektar daje jasny miód o przyjemnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 31–60 kg/ha; pyłek obfity z rurkowatych kwiatów wspiera rodziny pszczele latem.

Chaber driakiewnik (Centaurea scabiosa) 

to bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca od czerwca do października fioletowymi koszyczkami, ceniona jako długi pożytek letnio-jesienny dla pszczół.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 200–600 kg/ha, nektar obfity daje jasny miód o przyjemnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 200–280 kg/ha; pyłek z rurkowatych kwiatów wspiera rozwój rodzin w drugiej połowie sezonu.

Chaber górski (Centaurea montana) 

to bylina ozdobna z rodziny astrowatych, kwitnąca w maju-lipcu niebieskimi lub fioletowymi koszyczkami kwiatowymi, ceniona za wczesnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 50–150 kg/ha; nektar z koszyczków daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; pyłek obfity z kwiatów rurkowatych wspiera rozwój rodzin w początkowym okresie lata.

Chaber łąkowy (Centaurea jacea) 

to pospolita bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca od czerwca do października fioletowo-różowymi koszyczkami, ceniona jako pożytek letnio-jesienny na łąkach i przydrożach.

• Wydajność miodowa wysoka, szacowana na 100–300 kg/ha; nektar obfity z koszyczków wspiera pszczoły w pełni lata.

• Wydajność pyłkowa wysoka, około 40–100 kg/ha; pyłek z rurkowatych kwiatów kluczowy dla czerwiu w drugiej połowie sezonu.

Chaber nadreński (Centaurea rhenana) 

to bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca w czerwcu-sierpniu różowo-fioletowymi koszyczkami, ceniona jako pożytek letni dla pszczół na suchych murawach.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 80–200 kg/ha; nektar z koszyczków daje jasny miód o subtelnym smaku

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–70 kg/ha; pyłek obfity wspiera rodziny w środku lata.

Czarcikęs łąkowy (Succisa pratensis) 

to bylina z rodziny szczeciowatych (lub przewiertniowatych), kwitnąca od lipca do września drobnymi, fioletowoniebieskimi kwiatami w główkach, ceniona jako późnoletni pożytek na wilgotnych łąkach.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 50–150 kg/ha; kwiaty przedprątne zapewniają stały nektar dla pszczół w końcu lata.

• Wydajność pyłkowa niska, około 10–40 kg/ha; pyłek wspiera przygotowanie do zimowli na torfowiskach i obrzeżach lasów.

Czyściec prosty (Stachys recta) 

to bylina z rodziny jasnotowatych, kwitnąca od czerwca do września białymi lub bladożółtymi kwiatami w nibyokółkach, ceniona jako pożytek letni na suchych murawach i przydrożach.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 40–100 kg/ha; nektar z kwiatów obupłciowych wspiera pszczoły w ciepłe dni lata.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; pyłek obfity z pręcików, kluczowy dla czerwiu w drugiej połowie sezonu.

Dąbrówka rozłogowa (Ajuga reptans) 

to niska bylina okrywowa z rodziny jasnotowatych, kwitnąca od kwietnia do czerwca fioletowoniebieskimi kwiatami w nibyokółkach, ceniona za wczesnowiosenny pożytek nektarowy i pyłkowy na zacienionych rabatach.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–60 kg/ha; nektar z kwiatów daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 10–40 kg/ha; pyłek obfity z dwusilnych pręcików wspiera rozwój rodzin wczesną wiosną.

Dyptam jesionolistny (Dictamnus albus) 

to bylina ozdobna z rodziny rutowatych, kwitnąca w maju-czerwcu pachnącymi, białymi lub różowymi kwiatami w gronach, ceniona za wczesnoletni pożytek i intensywny cytrusowy zapach.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 40–100 kg/ha; nektar obfity z długich szypułek przyciąga pszczoły w ciepłe dni.

• Wydajność pyłkowa niska, około 10–30 kg/ha; pyłek z pręcików ogruczolonych wspiera wczesny rozwój rodzin.

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) 

to bylina z rodziny dziurawcowatych, kwitnąca od czerwca do września żółtymi kwiatami z czarnymi kropkami, ceniona głównie za pyłek, występująca na suchych łąkach i przydrożach.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–50 kg/ha; nektar ograniczony, ale dostępny w ciepłe dni.

• Wydajność pyłkowa wysoka, wytwarza dużo pyłku (do 100 kg/ha), kluczowego dla pszczół w lecie.

Facelia błękitna (Phacelia tanacaetifolia) 

to jednoroczna roślina z rodziny ogórecznikowatych, uprawiana głównie jako pożytek, kwitnąca od czerwca do sierpnia fioletowoniebieskimi kwiatami w skrętkach, ceniona za intensywny nektar i pyłek w środku lata.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 300–700 kg/ha; nektar obfity daje jasny, wysokiej jakości miód faceliowy o łagodnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka, około 50–100 kg/ha; pyłek ciemnoniebieski, chętnie zbierany przez pszczoły.

Farbownik lekarski (Anchusa officinalis) 

to dwuletnia lub bylina z rodziny ogórecznikowatych, kwitnąca od czerwca do października fioletowoniebieskimi kwiatami w luźnych gronach, ceniona jako pożytek letnio-jesienny na suchych glebach.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 40–120 kg/ha; nektar chroniony osklepkami daje jasny miód o subtelnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; pyłek obfity z kwiatów rurkowatych wspiera rodziny pszczele w pełni lata.

Gajowiec żółty (Galeobdolon luteum) 

to ekspansywna bylina okrywowa z rodziny jasnotowatych, kwitnąca od kwietnia do czerwca żółtymi kwiatami wargowymi w nibyokółkach, ceniona głównie jako wczesnowiosenny pożytek pyłkowy w lasach i zacienionych ogrodach.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–50 kg/ha; nektar dostępny głównie dla trzmieli i pszczół miodnych w chłodne dni.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek obfity z kwiatów wspiera rozwój rodzin wczesną wiosną.

Głowienka pospolita (Prunella vulgaris) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, szeroko rozprzestrzeniona w Polsce na łąkach i przydrożach, kwitnąca od czerwca do października fioletowymi kwiatami w główkowatych kwiatostanach przypominających szyszki.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 30–100 kg/ha; nektar obfity w pełni lata, daje miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–50 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły i trzmiele jako pożytek letni.

Gorczyca biała (Sinapis alba) 

to jednoroczna roślina z rodziny kapustowatych, uprawiana głównie na nasiona i jako poplon, kwitnąca od maja do lipca jasnożółtymi kwiatami, ceniona jako wczesny pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa średnia, 40–90 kg/ha, zależnie od warunków; nektar daje jasny miód o pikantnym posmaku, choć często niższy plon ze względu na krótki okres sekrecji.

• Wydajność pyłkowa średnia do wysokiej, 50–150 kg/ha; pyłek żółty, obfity i chętnie zbierany przez pszczoły wczesnym latem.

Gorczyca czarna (Sinapis nigra) 

to jednoroczna roślina z rodziny kapustowatych, uprawiana na nasiona lub jako poplon, kwitnąca od czerwca do sierpnia jasnożółtymi kwiatami, ceniona jako pożytek letni dla pszczół, choć często uważana za chwast.

• Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar obfity daje pikantny, ciemniejszy miód, podobny do gorczycy białej, lecz z dłuższym okresem kwitnienia.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 80–200 kg/ha; pyłek żółty, chętnie zbierany, wspiera rozwój rodzin pszczelich w czerwcu i lipcu.

Gorczyca sarepska (Brassica juncea) 

to jednoroczna roślina z rodziny kapustowatych, uprawiana głównie na nasiona do musztardy i jako poplon zielony, kwitnąca od czerwca do sierpnia żółtymi kwiatami w gronach, ceniona jako letni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa średnia, 60–120 kg/ha; nektar daje pikantny miód podobny do innych gorczyc, z dłuższym okresem sekrecji niż biała.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 70–180 kg/ha; pyłek obfity i chętnie zbierany, wspiera pszczoły w lipcu i sierpniu.

Gryka zwyczajna (Fagopyrum sagittatum) 

to jednoroczna roślina z rodziny rdestowatych, uprawiana jako zboże i poplon, kwitnąca od lipca do września białymi lub różowawymi kwiatami, ceniona jako późny letni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa średnia, 40–90 kg/ha; nektar daje ciemny, aromatyczny miód gryczany o intensywnym smaku, choć sekrecja zależy od pogody.

• Wydajność pyłkowa niska, 10–40 kg/ha; pyłek obfity, ale mniej ceniony niż nektar, wspiera pszczoły w sierpniu

Hyzop lekarski (Hyssopus officinalis) 

to wieloletnia półkrzewinka z rodziny jasnotowatych, uprawiana jako roślina lecznicza i przyprawowa, kwitnąca od lipca do września niebieskofioletowymi kwiatami w pozornych okółkach, ceniona jako późnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa wysoka, 150–300 kg/ha; nektar obfity daje aromatyczny miód o ziołowym posmaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w drugiej połowie lata.

Jasnota biała (Lamium album) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, pospolita w Polsce na przydrożach, łąkach i zaroślach, kwitnąca od kwietnia do października białymi kwiatami wargowymi w okółkach, przypominająca pokrzywę, ale bez parzących włosków, ceniona jako długotrwały pożytek wiosenno-jesienny.

• Wydajność miodowa niska, 30–80 kg/ha; nektar w rurce korony wabi błonkówki przez cały sezon wegetacyjny.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; bladożółty pyłek z owłosionych pylników wspiera rozwój rodzin pszczelech.

Jasnota purpurowa (Lamium purpureum) 

to jednoroczna lub dwuletnia bylina z rodziny jasnotowatych, pospolita w Polsce jako chwast na polach, łąkach i przydrożach, kwitnąca od marca do października różowopurpurowymi kwiatami wargowymi w nibyokółkach, ceniona jako wczesnowiosenny i długotrwały pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–70 kg/ha; nektar w wygiętej rurce korony wabi wczesne pszczoły od marca do października.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek dostępny dzięki budowie kwiatów, wspiera dzikie pszczoły i trzmiele wiosną.

Kocimiętka właściwa (Nepeta cataria) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, pospolita na przydrożach i zaroślach w Polsce, słynna z przyciągania kotów zapachem liści, kwitnąca od czerwca do października białymi lub bladoliliowymi kwiatami wargowymi w pozornych okółkach.

• Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar obfity w długim okresie kwitnienia wspiera pszczoły od czerwca do października.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek z kwiatów chętnie zbierany jako pożytek letnio-jesienny.

Komonica (Lotus) 

to wieloletnia bylina z rodziny bobowatych, pospolita na łąkach, pastwiskach i przydrożach w Polsce, kwitnąca od czerwca do września żółtymi kwiatami motylkowymi w główkach, ceniona jako letni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa niska, 20–90 kg/ha; nektar skromny, ale długi okres kwitnienia wspiera pszczoły w sezonie letnim.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek obfity i chętnie zbierany z kwiatów.

Koniczyna biała (Trifolium repens) 

to wieloletnia bylina z rodziny bobowatych, pospolita na łąkach, pastwiskach i trawnikach w Polsce, tworząca rozległe darń, kwitnąca od maja do września białymi główkami kwiatowymi.

• Wydajność miodowa średnia, 30–100 kg/ha; nektar obfity, ale płytka rurka kwiatowa ogranicza dostęp dla pszczół miodnych.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 100–300 kg/ha; pyłek obfity i łatwo dostępny wspiera rozwój rodzin pszczelich przez cały sezon.

Koniczyna białoróżowa (Trifolium hybridum) 

to wieloletnia roślina pastewna z rodziny bobowatych, uprawiana na łąkach i jako poplon, kwitnąca od maja do lipca białymi z różowym odcieniem główkami kwiatowymi.

• Wydajność miodowa wysoka, 80–120 kg/ha; nektar obfity daje dobrej jakości miód wiosenno-letni.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 50–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w czerwcu.

Koniczyna krwistoczerwona (Trifolium incarnatum) 

to jednoroczna roślina pastewna z rodziny bobowatych, uprawiana głównie na zieloną masę i jako poplon, kwitnąca od lipca do sierpnia intensywnie czerwonymi główkami kwiatowymi.

• Wydajność miodowa średnia, 100–250 kg/ha; nektar obfity z kwiatów motylkowych daje wysokiej jakości miód późnoletni.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 50–150 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w sierpniu.

Krwawnica pospolita (Lythrum salicaria) 

to wieloletnia roślina z rodziny krwawnicowatych, pospolita na wilgotnych siedliskach w Polsce jak brzegi wód i mokradła, kwitnąca od czerwca do września purpuroworóżowymi kwiatami w gęstych kłosach, ceniona jako późnoletni pożytek miodowy.

• Wydajność miodowa średnia, 80–200 kg/ha; nektar z dna kwiatowego chętnie zbierany przez pszczoły i motyle w lipcu-sierpniu.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek obfity wspiera zapylaczy na mokrych terenach w drugiej połowie lata.

Lawenda lekarska (Lavandula angustifolia) 

to wieloletnia krzewinka z rodziny jasnotowatych, pochodząca z basenu Morza Śródziemnego i szeroko uprawiana w Polsce, kwitnąca od czerwca do sierpnia fioletowymi kwiatami w kłosach, ceniona za aromat i jako późnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa wysoka 100–250 kg/ha; nektar obfity daje wysokiej jakości, aromatyczny miód lawendowy o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły i trzmiele w lipcu i sierpniu.

Lawenda francuska (Lavandula stoechas) 

to wieloletnia krzewinka z rodziny jasnotowatych, pochodząca z basenu Morza Śródziemnego i uprawiana w Polsce jako roślina ozdobna, kwitnąca od maja do lipca fioletowymi kwiatostanami z efektownymi przykwiatkami przypominającymi skrzydła motyla.

• Wydajność miodowa średnia, 80–200 kg/ha; nektar obfity z pachnących kwiatów daje aromatyczny miód, wspiera pszczoły w okresie wiosenno-letnim.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez owady zapylające w maju-czerwcu.

Lawenda wąskolistna (Lavandula angustifolia) 

to wieloletnia krzewinka z rodziny jasnotowatych, szeroko uprawiana w Polsce jako roślina ozdobna i miododajna, kwitnąca od czerwca do sierpnia fioletowymi kwiatami w kłosach, ceniona za aromat i przyciąganie pszczół.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–300 kg/ha; nektar obfity daje wysokiej jakości miód lawendowy o delikatnym smaku i aromacie.

• Wydajność pyłkowa niska, 20–80 kg/ha; pyłek obecny w miodzie w niewielkich ilościach (do 15%), nektar dominuje jako pożytek.

Lebiodka pospolita (Origanum vulgare) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, pospolita na suchych wzgórzach, przydrożach i murawach w Polsce, kwitnąca od lipca do września fioletoworóżowymi kwiatami w pozornych okółkach, ceniona jako późnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 400–600 kg/ha (czasem do 900 kg/ha); nektar obfity daje aromatyczny miód o ziołowym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–150 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w sierpniu i wrześniu.

Lepiężnik różowy (Petasites hybridus) 

to wczesnowiosenna bylina z rodziny astrowatych, rosnąca na wilgotnych siedliskach w Polsce, kwitnąca od marca do maja różowawymi lub brunatnoczerwonymi koszyczkami kwiatowymi przed pojawieniem się dużych liści, ceniona jako jeden z najwcześniejszych pożytków.

• Wydajność miodowa niska do średniej, 30–80 kg/ha; nektar wczesnowiosenny wspiera pszczoły w marcu-kwietniu.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; pyłek z koszyczków chętnie zbierany na początku sezonu.

Lnica pospolita (Linaria vulgaris) 

to jednoroczna roślina z rodziny astrowatych, występująca jako chwast na polach i przydrożach w Polsce, kwitnąca od czerwca do września żółtymi kwiatami rurkowatymi w koszyczkach.

• Wydajność miodowa niska, 30–60 kg/ha; nektar zmienny w zależności od warunków.

• Wydajność pyłkowa niska; 10 kwiatów produkują 0,6–1,2 mg pyłku.

Lubczyk lekarski (Levisticum officinale)

to wieloletnia bylina z rodziny selerowatych, uprawiana jako przyprawa i roślina lecznicza, kwitnąca od czerwca do sierpnia żółto-zielonymi kwiatami w baldachach.

• Wydajność miodowa średnia, 100–200 kg/ha; nektar obfity z kwiatów baldaszkowatych daje wysokiej jakości miód letni.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 40–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w czerwcu i lipcu.

Lucerna (Medicago) 

• to wieloletnia roślina pastewna z rodziny bobowatych, szeroko uprawiana w Polsce na zieloną masę i siano, kwitnąca od maja do września fioletowoniebieskimi kwiatami motylkowymi w luźnych gronach.
  

  • Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar obfity, ale długi słupkowie utrudnia pszczołom dostęp, daje wysokiej jakości miód zielonkawy.

  • Wydajność pyłkowa wysoka, 100–300 kg/ha; pyłek obfity i chętnie zbierany wspiera rozwój rodzin przez całe lato.

Łubin żółty (Lupinus luteus) 

to jednoroczna roślina z rodziny bobowatych, uprawiana głównie na glebach lekkich jako nawóz zielony i pasza, kwitnąca od czerwca do sierpnia pachnącymi żółtymi kwiatami motylkowymi w wydłużonych gronach.

• Wydajność miodowa niska, 30–100 kg/ha; nektar dostępny, ale ograniczony mechanizmem wyzwalania kwiatu przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–150 kg/ha; pyłek obfity z wielu pręcików wspiera zapylaczy latem.

Łyszczec wiechowaty (Gypsophila paniculata)

znany też jako gipsówka wiechowata, to wieloletnia bylina z rodziny goździkowatych, uprawiana jako roślina ozdobna na suchych, piaszczystych glebach, kwitnąca od czerwca do września tysiącami drobnych białych kwiatów w szerokich wiechach.

• Wydajność miodowa niska, 20–60 kg/ha; nektar z drobnych kwiatów wspiera pszczoły w pełni lata.

• Wydajność pyłkowa średnia, 30–80 kg/ha; pyłek i nektar dostępne dzięki licznym pręcikom w okresie czerwiec-wrzesień.

Macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum) 

to niska, płożąca bylina z rodziny jasnotowatych, tworząca aromatyczne kobierce na suchych, piaszczystych glebach w Polsce, kwitnąca od czerwca do września drobnymi różowoliliowymi kwiatami dwuwargowymi, ceniona jako roślina okrywowa i miododajna.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–400 kg/ha; nektar obfity przyciąga pszczoły i motyle nawet w zasuszonych kwiatostanach.

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–150 kg/ha; pyłek z licznych kwiatów wspiera owady zapylające przez całe lato.

Macierzanka zwyczajna (Thymus pulegioides) 

to wieloletnia półkrzewinka z rodziny jasnotowatych, uprawiana jako przyprawa i roślina lecznicza, pochodząca z basenu Morza Śródziemnego, kwitnąca od maja do września drobnymi fioletowo-różowymi kwiatami wargowymi.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–500 kg/ha; nektar obfity z pachnących kwiatów daje aromatyczny miód tymiankowy.

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–120 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły latem.

Melisa lekarska (Melissa officinalis) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych o cytrynowym zapachu liści, ceniona jako roślina lecznicza, przyprawowa i miododajna, kwitnąca od czerwca do września białymi lub różowawymi kwiatami wargowymi.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–600 kg/ha; obfity nektar przyciąga pszczoły, stąd ludowa nazwa pszczelnik lub rojownik.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 100–250 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w okresie letnim.

Mięta długolistna (Mentha longifolia) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, występująca dziko w Europie, Azji i Afryce, w Polsce pospolita na wilgotnych siedliskach, kwitnąca od lipca do września różowoliliowymi kwiatami w gęstych kłosach.

• Wydajność miodowa wysoka, 150–400 kg/ha; obfity nektar z pachnących kwiatów wspiera pszczoły w drugiej połowie lata.

• Wydajność pyłkowa średnia, 80–200 kg/ha; pyłek z dwuwargowych kwiatów chętnie zbierany przez owady zapylające.

Mikołajek płaskolistny (Eryngium planum) 

to wieloletnia bylina z rodziny selerowatych, występująca na suchych, piaszczystych glebach w Polsce, szczególnie w dolinach rzek, kwitnąca od lipca do września niebieskimi główkami kwiatostanów.

• Wydajność miodowa niska, 50–150 kg/ha; nektar dostępny w późnym lecie wspiera pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 100–300 kg/ha; obfity pyłek z baldaszków przyciąga dzikie zapylacze.

Miodownik melisowaty (Melittis melissophyllum) 

to wieloletnia bylina z rodziny selerowatych, występująca na suchych, piaszczystych glebach w Europie Środkowej i Polsce, kwitnąca od lipca do września niebieskimi kwiatostanami w główkach.

• Wydajność miodowa niska, 50–150 kg/ha; nektar dostępny w późnoletnim okresie dla pszczół.

• Wydajność pyłkowa średnia, 100–300 kg/ha; obfity pyłek z baldaszków przyciąga dzikie zapylacze.

Miodunka (Pulmonaria) 

to wczesnowiosenna bylina z rodziny ogórecznikowatych, ceniona przez pszczoły za wczesny pożytek w marcu-maju, tworząc niebieskawe kwiaty w skrętkach.

• Wydajność miodowa niska, 35–40 kg/ha z hektara zwartego łanu; nektar wspiera pszczoły na początku sezonu.

• Nieokreślona w źródłach, ale pszczoły formują jasnożółte obnóża pyłkowe.

Mniszek lekarski (Taraxacum officinale) 

to pospolita bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca wczesną wiosną (kwiecień-maj) żółtymi koszyczkami kwiatowymi, ceniona przez pszczoły jako jedno z pierwszych źródeł pożytku w Polsce.

• Wydajność miodowa niska, 20–45 kg/ha (do 110 kg/ha w dobrych warunkach); nektar łatwo dostępny dla pszczół.

• Wydajność pyłkowa wysoka, ponad 200 kg/ha; obfity pyłek żółtego koloru wspiera rozwój rodzin pszczeich na początku sezonu.

Nawłoć kanadyjska (Solidago canadensis) 

to inwazyjna bylina z rodziny astrowatych, sprowadzona z Ameryki Północnej, tworząca wysokie kępy z żółtymi wiechami kwiatów od sierpnia do października, ceniona przez pszczoły jako późny pożytek w Polsce.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–800 kg/ha; obfity nektar daje nawłociowy miód o wysokiej jakości.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 150–400 kg/ha; żółty pyłek chętnie zbierany jesienią.

Nawłoć pospolita (Solidago virgaurea) 

to rodzima wieloletnia bylina z rodziny astrowatych, występująca w Polsce na suchych łąkach i przydrożach, kwitnąca od lipca do września żółtymi wiechami kwiatów.

• Wydajność miodowa wysoka, 100–300 kg/ha; nektar obfity w późnym lecie wspiera pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 80–200 kg/ha; pyłek żółty chętnie zbierany przez owady zapylające.

Nawłoć późna (Solidago serotina) 

to wieloletnia bylina z rodziny astrowatych, kwitnąca późnym latem (sierpień-wrzesień) gęstymi żółtymi wiechami, ceniona jako późny pożytek dla pszczół w Polsce.

• Wydajność miodowa wysoka, 400–800 kg/ha; obfity nektar daje wysokiej jakości miód nawłociowy.

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–200 kg/ha; pyłek wspiera pszczoły jesienią.

Nostrzyk biały (Melilotus albus) 

to dwuletnia lub wieloletnia bylina z rodziny bobowatych, uprawiana jako roślina pastewna i miododajna, kwitnąca od czerwca do października białymi lub kremowymi kwiatami w gronach, ceniona za nektarowanie nawet w suszy.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–600 kg/ha (do 680 kg/ha w uprawie polowej); daje jasny miód o waniliowym aromacie.

• Wydajność pyłowa niska, 40–90 kg/ha (do 170 kg/ha w formie jednorocznej).

Nostrzyk żółty (Melilotus officinalis) 

to dwuletnia lub jednoroczna bylina z rodziny bobowatych, występująca na suchych siedliskach w Polsce i Europie, kwitnąca od maja do września drobnymi żółtymi kwiatami w wydłużonych gronach, o charakterystycznym zapachu siana po wysuszeniu.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–500 kg/ha; obfity nektar daje miód o waniliowym aromacie (kumaryna).

• Wydajność pyłkowa średnia, 50–150 kg/ha; pyłek z kwiatów motylkowych wspiera pszczoły w okresie letnim.

Ogórecznik lekarski (Borago officinalis) 

to jednoroczna bylina z rodziny ogórecznikowatych, o szorstkich liściach i niebieskich kwiatach gwiazdkowatych, kwitnąca od czerwca do września, ceniona za smak ogórkowy i wartość miododajną.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 400–1000 kg/ha; kwiaty produkują bogaty nektar (12 mg z 44–77% cukru na kwiat).

• Wydajność pyłkowa wysoka, 200–500 kg/ha; niebieski pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w okresie letnim.

Orlik (Aquilegia) 

to wieloletnia bylina z rodziny jaskrowatych, ceniona jako roślina ozdobna w ogrodach, kwitnąca od maja do lipca zwisającymi kwiatami w kształcie dzwonków, wspomagająca wczesne zapylacze.

• Wydajność miodowa niska, ok. 20–50 kg/ha; nektar dostępny w krótkim okresie wiosennym.

• Wydajność pyłkowa niska, 30–80 kg/ha; pyłek wspiera pszczoły na początku lata.

Oset zwisły (Carduus nutans) 

to dwuletnia bylina z rodziny astrowatych, archeofit w Polsce, występująca na suchych siedliskach, przydrożach i nieużytkach, kwitnąca od czerwca do września purpurowymi kwiatami w zwisających koszyczkach.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–400 kg/ha; nektar obfity z koszyczków wspiera pszczoły w lecie.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 150–350 kg/ha; pyłek chętnie odwiedzany przez pszczoły, trzmiele i motyle.

Ostrożeń błotny (Cirsium palustre) 

to dwuletnia bylina z rodziny astrowatych, występująca na wilgotnych łąkach, torfowiskach i brzegach wód w Polsce, kwitnąca od lipca do września purpurowymi kwiatami w koszyczkach.

• Wydajność miodowa średnia, 150–350 kg/ha; nektar z koszyczków wspiera pszczoły w późnym lecie.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 200–450 kg/ha; obfity pyłek przyciąga trzmiele i pszczoły na mokrych siedliskach.

Ożota zwyczajna (Galatella linosyris) 

to wieloletnia bylina z rodziny astrowatych, występująca na przydrożach i suchych siedliskach w Polsce i Europie, kwitnąca od lipca do września żółtymi koszyczkami kwiatów.

• Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar z kwiatów wspiera pszczoły w późnym lecie.

• Wydajność pyłkowa średnia, 80–200 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez owady zapylające.

Pierwiosnek (Primula) 

to wczesnowiosenna bylina z rodziny pierwiosnkowatych, popularna w ogrodach i na łąkach, kwitnąca od kwietnia do czerwca kolorowymi kwiatami w gronach, przyciągająca pierwsze owady zapylające.

• Wydajność miodowa niska, 20–50 kg/ha; nektar dostępny krótko wiosną dla wczesnych pszczół.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek wspiera rozwój rodzin pszczelich na początku sezonu.

Popłoch pospolity (Onopordum acanthium) 

to dwuletnia bylina z rodziny astrowatych, archeofit w Polsce, osiągająca 0,3–2 m wysokości z kolczastymi liśćmi i purpurowymi koszyczkami kwiatów, kwitnąca od lipca do września na suchych, piaszczystych siedliskach.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–500 kg/ha; obfity nektar z dużych koszyczków wspiera pszczoły późnym latem.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 300–600 kg/ha; bogaty pyłek chętnie zbierany przez pszczoły i inne owady zapylające.

Pszczelnik wąskolistny (Dracocephalum ruyschiana) 

to kępiasta, długowieczna bylina z rodziny jasnotowatych, występująca w widnych lasach sosnowych głównie w północno-wschodniej Polsce, kwitnąca od czerwca do sierpnia fioletowoniebieskimi kwiatami w zbitych kwiatostanach.

• Wydajność miodowa wysoka, 150–300 kg/ha; nektar obfity przyciąga trzmiele i pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 80–200 kg/ha; pyłek wspiera owady zapylające w okresie letnim.

Pszczelnik mołdawski (Dracocephalum moldavica) 

• to jednoroczna bylina z rodziny jasnotowatych, pochodząca z Azji Środkowej, uprawiana w Polsce jako roślina aromatyczna i miododajna, kwitnąca od lipca do września niebieskofioletowymi kwiatami o cytrynowym zapachu.
  

  • Wydajność miodowa wysoka, 200–500 kg/ha; obfity nektar i zapach uspokajający pszczoły.

  • Wydajność pyłkowa średnia, 100–250 kg/ha; pyłek wspiera owady zapylające latem.

Przegorzan kulisty (Echinopas sphaerocephalus) 

to wysoka, wieloletnia bylina z rodziny astrowatych, kenofit w Polsce, osiągająca do 2 m wysokości z szarozielonymi, kolczastymi liśćmi i srebrzystoniebieskimi kulistymi kwiatostanami, kwitnąca od lipca do sierpnia.

• Wydajność miodowa wysoka, ok. 450 kg/ha; daje bardzo dobry miód, chętnie odwiedzany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 150–350 kg/ha; obfity pyłek wspiera zapylacze latem.

Przetacznik pagórkowy (Veronica teucrium) 

to wieloletnia bylina z rodziny babkowatych, zadarniająca, tworząca kępy z niebieskimi kwiatostanami w kłosach, kwitnąca od czerwca do sierpnia na suchych i wilgotnych siedliskach w Polsce.

• Wydajność miodowa średnia, 100–250 kg/ha; nektar wytwarzany u podstawy słupka przyciąga zapylaczy.

• Wydajność pyłkowa średnia, 80–200 kg/ha; pyłek wspiera pszczoły i motyle w okresie letnim.

Pysznogłówka purpurowa (Monarda purpurea) 

to aromatyczna wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, ceniona w ogrodach za dekoracyjne kwiatostany i przyciąganie zapylaczy, kwitnąca od lipca do września purpurowymi pióropuszami kwiatów.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–600 kg/ha; obfity nektar z pachnących kwiatów daje aromatyczny miód, chętnie odwiedzany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 150–400 kg/ha; pyłek wspiera motyle i pszczoły przez całe lato.

Rdest wężownik (Polygonum bistorta) 

to wieloletnia bylina z rodziny rdestowatych, pospolita na wilgotnych łąkach, torfowiskach i brzegach wód w Polsce, kwitnąca od maja do czerwca gęstymi, walcowatymi kłosami bladoróżowych kwiatów.

• Wydajność miodowa średnia, 100–250 kg/ha; nektar z kwiatów wspiera wczesne zapylacze na podmokłych siedliskach.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 150–350 kg/ha; pyłek i nektar chętnie odwiedzane przez motyle i pszczoły.

Rezeda żółta (Reseda lutea) 

to bylina lub roślina dwuletnia z rodziny rezedowatych, pospolita w Polsce na suchych wzgórzach, przydrożach i nasypach, kwitnąca od czerwca do lipca (czasem dłużej) drobnymi żółto-zielonkawymi kwiatami w gronach, ceniona jako miododajna roślina ciepłolubna.

• Wydajność miodowa średnia, szacowana na 50–120 kg/ha; nektar i pyłek dostępne od maja do września jako wczesnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 40–100 kg/ha; liczne pręciki dostarczają pyłku chętnie zbieranego przez owady zapylające.

Rezeda żółtawa (Reseda luteola) 

to dwuletnia lub jednoroczna roślina z rodziny rezedowatych, występująca głównie na murawach kserotermicznych i przydrożach w południowej Polsce, kwitnąca od maja do września żółtymi kwiatami w wydłużonych gronach, ceniona jako długotrwały pożytek letni.

• Wydajność miodowa wysoka, 100–300 kg/ha; nektar obfity daje dobrej jakości miód, szczególnie ceniony w okresie sierpień-wrzesień.

• Wydajność pyłkowa wysoka, oceniana na 50–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły dzięki licznym pręcikom.

Rozchodnik (Sedum) 

to rodzaj sukulentów z rodziny gruboszowatych, popularny jako roślina okrywowa i skalniaka, kwitnąca latem drobnymi żółtymi gwiazdkowatymi kwiatami, ceniona za odporność na suszę i przyciąganie owadów zapylających.

• Wydajność miodowa niska, 20–60 kg/ha; nektar z kwiatów dostępny w czerwcu-lipcu, wspiera pszczoły na suchych stanowiskach.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek obfity z pięciopręcikowych kwiatów, chętnie zbierany przez owady w lecie.

Ruta zwyczajna (Ruta graveolens)

to wieloletnia półkrzewinka z rodziny rutowatych, uprawiana jako roślina ozdobna i lecznicza, kwitnąca od czerwca do sierpnia drobnymi żółtozielonymi kwiatami w baldachogronach, silnie pachnąca i toksyczna ze względu na furanokumaryny.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–50 kg/ha; nektar obecny, lecz ograniczony przez aromat i toksyczność, odwiedzany sporadycznie przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa niska, około 10–30 kg/ha; pyłek dostępny w małych ilościach, głównie dla trzmieli, z ostrzeżeniem przed potencjalną toksycznością dla owadów.

Rzepak (Brassica napus) 

to dwuletnia roślina z rodziny kapustowatych, uprawiana głównie jako roślina oleista w formie ozimej i jarej, kwitnąca wczesną wiosną (kwiecień-maj) intensywnie żółtymi kwiatami w gronach, stanowiąc jeden z najważniejszych pożytków dla pszczół w Polsce.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 100–400 kg/ha (ozimy do 350–400 kg/ha); nektar obfity daje jasny, łagodny miód rzepakowy krystalizujący szybko.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 50–200 kg/ha; pyłek żółty, obfity i łatwo dostępny, wspiera intensywny rozwój rodzin pszczelech wiosną.

Seradela pastewna (Ornithopus sativus) 

to jednoroczna roślina z rodziny bobowatych, uprawiana głównie jako pasza zielona i poplon na lekkich, piaszczystych glebach, kwitnąca w sierpniu różowawymi kwiatami w główkach, ceniona jako późny letni pożytek.

• Wydajność miodowa niska, 15–30 kg/ha; nektar obfity w pojedynczych kwiatach, lecz mało kwiatów na roślinie ogranicza całkowity plon.

• Wydajność pyłkowa niska, około 5–10 kg/ha; pyłek wspiera pszczoły w drugiej połowie lata na ubogich glebach.

Serdecznik syberyjski (Leonorus sibiricus) 

to jednoroczna roślina z rodziny jasnotowatych, uprawiana jako lecznicza i miododajna, osiągająca do 2 m wysokości, kwitnąca późnym latem (sierpień-wrzesień) bladopurpurowymi kwiatami w pozornych okółkach.

• Wydajność miodowa bardzo wysoka, 450–560 kg/ha; nektar obfity daje wysokiej jakości miód późnoletni, chętnie odwiedzany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 70–90 kg/ha; pyłek wspiera rodziny pszczele we wrześniu.

Siedmiopalecznik błotny (Comarum palustre) 

to wieloletnia bylina z rodziny różowatych, rosnąca na torfowiskach i bagnach w Polsce, kwitnąca w czerwcu-lipcu ciemnopurpurowymi kwiatami w podbaldachach, ceniona jako pożytek letni dla owadów wodnych siedlisk.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–60 kg/ha; kwiaty wydzielają nektar, protoandryczne, odwiedzane przez owady w wilgotnych warunkach.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 15–50 kg/ha; pyłek dostępny dla pszczół i innych zapylaczy w czerwcu-lipcu na mokrych siedliskach.

Sparceta siewna (Onobrychis viciifolia) 

to wieloletnia bylina z rodziny bobowatych, uprawiana jako pasza zielona i poplon, kwitnąca od maja do lipca różowofioletowymi kwiatami w wydłużonych gronach, ceniona na suchych, wapiennych glebach jako pożytek wczesnoletni.

• Wydajność miodowa wysoka, 300–600 kg/ha; nektar obfity z kwiatów motylkowych daje wysokiej jakości jasny miód o łagodnym smaku.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 50–150 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły w maju i czerwcu.

Szafran (Crocus)

to cenna roślina uprawna z rodziny kosaćcowatych, pochodząca z obszarów śródziemnomorskich i uprawiana głównie ze względu na wysuszone znamiona kwiatowe stosowane jako przyprawa, kwitnąca jesienią fioletowymi kwiatami.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 10–30 kg/ha; nektar jest obecny w kwiatach, ale krótki okres kwitnienia (październik-listopad) ogranicza plon miodu.

• Wydajność pyłkowa niska, około 5–20 kg/ha; pyłek dostarczany w małych ilościach, głównie dla pszczół odwiedzających plantacje w ciepłych klimatach.

Szałwia lekarska (Salvia officinalis) 

to wieloletnia półkrzewinka z rodziny jasnotowatych, pochodząca z rejonu Morza Śródziemnego i uprawiana w Polsce jako przyprawa oraz roślina lecznicza, kwitnąca od maja do lipca fioletowymi lub niebieskimi kwiatami w pozornych okółkach.

• Wydajność miodowa średnia, 80–200 kg/ha; nektar obfity z dwuwargowych kwiatów daje wysokiej jakości miód o ziołowym aromacie, chętnie odwiedzany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 30–80 kg/ha; pyłek z pręcików wspiera zapylaczy w okresie wiosenno-letnim.

Szałwia łąkowa (Salvia pratensis) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, występująca w Polsce na suchych murawach i łąkach, kwitnąca od maja do lipca fioletowoniebieskimi kwiatami w nibyokółkach, ceniona jako pożytek dla pszczół i trzmieli.

• Wydajność miodowa wysoka, 100–250 kg/ha; nektar obfity z dwuwargowych kwiatów daje wysokiej jakości miód, chętnie odwiedzany przez zapylaczy.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek z pręcików wspiera pszczoły i motyle w okresie wiosenno-letnim.

Szałwia okręgowa (Salvia verticillata) 

to wieloletnia bylina z rodziny jasnotowatych, występująca w Europie i Azji, w Polsce częsta na południu, kwitnąca od czerwca do sierpnia fioletowymi lub niebieskimi kwiatami w okółkach, ceniona jako miododajna roślina ozdobna i pożytek letni.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–300 kg/ha; nektar z kwiatów dwuwargowych daje wysokiej jakości miód, chętnie odwiedzany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 50–120 kg/ha; pyłek obfity z dwóch pręcików wspiera zapylaczy w okresie czerwiec–sierpień.

Szczeć pospolita (Dipsacus sylvestris) 

to dwuletnia roślina z rodziny przewiertniowatych, rosnąca na przydrożach, łąkach i nieużytkach w Polsce, osiągająca do 2 m wysokości z kolczastymi łodygami i fioletowymi kwiatostanami w kształcie głów, kwitnąca od lipca do września.

• Wydajność miodowa wysoka, 100–300 kg/ha; nektar obfity z kwiatów w drugim roku życia daje wysokiej jakości miód o delikatnym smaku.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły i motyle w późnym lecie.

Ślaz zaniedbany (Malva neglecta) 

to jednoroczna, dwuletnia lub bylinowa roślina z rodziny ślazowatych, pospolita na przydrożach, nieużytkach i w ogrodach jako archeofit, kwitnąca od czerwca do września bladymi różowymi lub białymi kwiatami, przyciągająca owady zapylające.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–60 kg/ha; nektar z drobnych kwiatów wspiera pszczoły latem, choć sekrecja jest umiarkowana.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–70 kg/ha; pyłek chętnie zbierany przez pszczoły i inne owady w okresie VI–IX.

Tojad (Aconitum) 

to rodzaj wieloletnich bylin z rodziny jaskrowatych, silnie trujących ze względu na alkaloidy jak akonityna, występujących w górskich regionach Polski (np. Tatry), kwitnących latem hełmowatymi kwiatami w odcieniach fioletu, niebieskiego lub żółtego.

• Wydajność miodowa niska, poniżej 20 kg/ha; nektar jest obecny, ale silna toksyczność może szkodzić pszczołom przy nadmiernym spożyciu.

• Wydajność pyłkowa niska, 10–40 kg/ha; pyłek dostarczany w małych ilościach, głównie dla trzmieli, z ograniczeniem przez toksyny.

Trędownik bulwiasty (Scrophularia nodosa) 

to wieloletnia bylina z rodziny trędownikowatych, pospolita w Polsce na wilgotnych siedliskach jak rowy i brzegi wód, kwitnąca od czerwca do sierpnia drobnymi brunatno-zielonymi kwiatami w wiechach, ceniona jako roślina lecznicza i miododajna.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 30–80 kg/ha; nektar dostępny dla pszczół i trzmieli w okresie letnim.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 20–60 kg/ha; pyłek z żółtych pręcików wspiera zapylaczy w wilgotnych warunkach.

Wielosił błękitny (Polemonium caeruleum) 

to wieloletnia bylina z rodziny wielosiłowatych, rosnąca na wilgotnych łąkach i brzegach wód, kwitnąca od czerwca do sierpnia niebieskimi lub fioletowymi kwiatami w wiechach, ceniona jako roślina ozdobna i miododajna.

• Wydajność miodowa średnia, około 50–150 kg/ha; kwiaty pachną miodem i oferują nektar przedprątkowy, zapylany przez pszczoły.

• Wydajność pyłkowa średnia, 30–80 kg/ha; pomarańczowe pylniki dostarczają pyłku chętnie zbieranego przez owady w okresie letnim.

Wierzbówka kiprzyca (Chamaenerion angustifolium) 

to wieloletnia bylina z rodziny wiesiołkowatych, pospolita na przydrożach, rumowiskach i wyrębach, kwitnąca od lipca do września różowofioletowymi kwiatami w długich gronach, ceniona jako późnoletni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa niska, 30–80 kg/ha; nektar obfity w suchych warunkach daje jasny miód o delikatnym smaku.

• Wydajność miodowa średnia, 20–60 kg/ha; pyłek różowy, chętnie zbierany przez pszczoły i trzmiele w sierpniu.

Wyka ptasia (Vicia cracca) 

to wieloletnia bylina pnącza z rodziny bobowatych, pospolita na łąkach, przydrożach i miedzach w Polsce, wspinająca się za pomocą wąsów, kwitnąca od czerwca do września fioletowoniebieskimi kwiatami w gęstych gronach.

• Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar z miodników u nasady pręcików daje miód o delikatnym smaku, dostępny głównie w czerwcu-sierpniu.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek obfity z kwiatów motylkowych wspiera rozwój rodzin pszczelich latem.

Wyka płotowa (Vicia sepium) 

to wieloletnia roślina pnącza z rodziny bobowatych, rosnąca na łąkach, miedzach i zaroślach, wspinająca się za pomocą wąsów, kwitnąca od maja do sierpnia fioletowo-brudnymi kwiatami w krótkich gronach.

• Wydajność miodowa średnia, 50–150 kg/ha; nektar z miodników u nasady pręcików daje miód o subtelnym smaku, dostępny głównie dla trzmieli i pszczół.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 40–120 kg/ha; pyłek obfity z kwiatów motylkowych wspiera zapylaczy wczesnym latem.

Wyka drobnokwiatowa (Vicia hirsuta) 

to jednoroczna roślina z rodziny bobowatych, występująca powszechnie jako chwast na polach, przydrożach i miedzach, kwitnąca od czerwca do sierpnia drobnymi białawymi lub bladoniebieskimi kwiatami w luźnych gronach.

• Wydajność miodowa niska, szacowana na 20–60 kg/ha; nektar skromny, dostępny głównie w suchych warunkach letnich.

• Wydajność pyłkowa średnia, około 30–80 kg/ha; pyłek obfity z drobnych kwiatów wspiera pszczoły w lipcu i sierpniu.

Źmijowiec zwyczajny (Echium vulgare) 

to wieloletnia bylina z rodziny bobowatych, rosnąca na suchych murawach i przydrożach, kwitnąca od czerwca do września żółtymi lub zielonkawymi kwiatami w wydłużonych gronach, ceniona jako letni pożytek dla pszczół.

• Wydajność miodowa wysoka, 200–500 kg/ha; nektar obfity daje wysokiej jakości jasny miód koniczynowy o waniliowym zapachu.

• Wydajność pyłkowa średnia, 40–100 kg/ha; pyłek żółtawy, chętnie zbierany przez pszczoły w drugiej połowie lata.

Żywokost lekarski (Symphytum officinale) 

to wieloletnia bylina z rodziny ogórecznikowatych, rosnąca na wilgotnych łąkach i rowach, kwitnąca od maja do lipca fioletowo-sinnymi kwiatami w zwisających skrętkach, ceniona jako wczesny pożytek i roślina lecznicza.

• Wydajność miodowa średnia, 100–250 kg/ha; nektar obfity daje wysokiej jakości miód o delikatnym smaku, sekrecja trwa kilka tygodni.

• Wydajność pyłkowa wysoka, 50–120 kg/ha; pyłek niebieskawy, chętnie pobierany przez pszczoły wiosną.